МТМУ №16: НАВРӮЗ-ТАБОДУЛИ ДИЛУ ЭҲСОС ВА УМЕДИ МАРДУМ

Дар ҳамоиш хонандагон шеъру суруду таронаҳои наврӯзӣ сароида, дастархони ҳафт син ва ҳафт шинро оро доданд. Намунаи либосҳои миллӣ намоиш дода шуд. Хӯрокҳои миллӣ пухта, ба ҳозирин пешниҳод гардид.

Таъкид шуд, ки Наврӯз яке аз куҳантарин ва пуршарафтарин ҷашнҳои миллӣ ба шумор рафта, дар тӯли ҳазорсолаҳо ҳамчун рамзи эҳёи табиат, оғози зиндагии нав ва ваҳдати мардум боқӣ мондааст. Наврӯз барои мардуми тоҷик танҳо як ҷашни мавсимӣ нест, балки падидаи бузурги фарҳангӣ ва маънавӣ мебошад. Ин ҷашн мардумро ба дӯстӣ, покӣ, некукорӣ ва эҳтироми табиат раҳнамун месозад. Дар таърихи фарҳанги мардуми ориёӣ Наврӯз мақоми махсус дорад. Дар сарчашмаҳои қадимӣ, аз ҷумла дар асарҳои «Наврӯзнома»-и Умари Хайём, «Осор-ул-боқия» ва «Ат-тафҳим»-и Абурайҳони Берунӣ, инчунин дар «Шоҳнома»-и Абулқосими Фирдавсӣ, аз ин ҷашни бостонӣ бо эҳтироми зиёд ёд шудааст. Бино ба ривоятҳо, пайдоиши Наврӯз ба шоҳи афсонавӣ Ҷамшед нисбат дода мешавад. Гуфта мешавад, ки вақте ӯ бо тоҷи заррин бар тахт нишаст ва нури хуршед бар тоҷи ӯ тобид, ҷаҳон нуронӣ гардид ва мардум он рӯзро «Наврӯз», яъне «рӯзи нав» номиданд.

Яке аз суннатҳои маъмули Наврӯз оростани дастархони идона мебошад. Дар он «Ҳафт син» - себ, санҷид, сир, сирко, суманак, сабза ва дигар рамзҳои файзу баракат гузошта мешаванд. Ин унсурҳо рамзи саломатӣ, фаровонӣ, бахту саодат ва зиндагии обод ба ҳисоб мераванд. Дар баъзе маҳалҳо инчунин «Ҳафт шин» низ оро дода мешавад, ки он ҳам аз суннатҳои қадимаи мардумӣ ба шумор меравад.

Ҳамин тариқ, Наврӯз нишон медиҳад, ки фарҳанг дар алоҳидагӣ рушд карда наметавонад. Танҳо тавассути мубодила, омӯзиши табодули таҷрибаи якдигар ва эҳтироми тамаддунҳои гуногун метавонанд пеш раванд. Дар замони ҷаҳонишавӣ, ки мубодилаи фарҳангӣ босуръат идома дорад, Наврӯз намунаи муваффақи ҳифзи суннатҳои бостонӣ маҳсуб мешавад.

Наврӯз барои тоҷикон на танҳо ҷашни миллӣ, балки имконияти ҳамкорӣ бо мардумони дигар мамолик, эътирофи арзишҳои умумибашарӣ ва пешбурди фарҳанги ҷумҳуриамон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Ин ҷашн гувоҳи он аст, ки фарҳанги тоҷик яке аз қадимтарин ва бойтарин фарҳангҳои ҷаҳонӣ буда, қодир аст на танҳо гузаштаи худро нигоҳ дорад, балки дар ояндаи тамаддуни ҷаҳонӣ саҳми созанда гузорад.

Дар умум метавон гуфт, ки Наврӯз на танҳо табодули тамаддунҳо, балки табодули дилу эҳсос ва умеди мардум аст.

Ин ҷашн ҳар сол ба инсоният хотиррасон мекунад, ки бо вуҷуди фарқият мо ҳама фарзандони як табиатем ва эҳёи он — вазифаи ҳамаи мост.

Метавон гуфт, ки ҷашн гирифтани Наврӯзи оламафрӯз барои баланд бардоштани ҳисси худшиносию худогоҳии миллӣ, хештаншиносӣ, аз нав эҳё намудану ба замони муосир мутобиқ намудани расму ойинҳои ниёгонамон заминаи боэътимод гузошта, пайвандгари тамаддунҳо маҳсуб мешавад.

Чорабинии фарҳангӣ ба дилҳо суруру шодмонӣ бахшид.